Veritabanımız sayesinde kimliği bilinmeyen bir yazmanın başka bir nüshasını bulduk!
Yeni nüshanın verilerini bizimle paylaşma lütfunda bulunan değerli üstat Ahmed Ali el-Hillî en-Necefî (Ebû Cafer), Irak’taki Hakîm Kütüphanesi’nde 208 numarada kayıtlı (eskiden Şeyh es-Semâvî koleksiyonunda bulunan) kıymetli bir yazma nüshayı fihristledi. Yazmanın müellifi ve adı bilinmiyordu; «Kitâb fi’l-hisâb» (Hesap kitabı) ya da «el-Hisâbü’l-kadîm» (Eski hesap) olarak tanınıyor ve müellifinin hicrî altıncı yüzyıl civarında yaşadığı tahmin ediliyor.
İşte burada «Al-Mufahris»in rolü ortaya çıkıyor: Üstat el-Hillî’nin nüshanın dibacesinden kaydettiği ayrıntılı bilgiler sayesinde, platformumuzun «kapsamlı arama» bölümüne yalnızca «حساب سبعة أنواع» («hesap, yedi tür») üç kelimesini girerek bu bilinmeyen yazmayla örtüşen başka bir nüshayı bulabildim.
«Al-Mufahris»in en önemli özelliklerinden biri, kolay arama ile sonuçlara hızlı erişimdir. Telefonunuzdan veya bilgisayarınızdan kolayca gelişmiş arama yapabilir ve sonuçlara hızla ulaşabilirsiniz.
Sonuç
Arama bizi hemen İran’daki Rızavî Kütüphanesi’nde (5318 numara) kayıtlı, hicrî altıncı yüzyılın sonları ile yedinci yüzyılın başlarında istinsah edilmiş başka bir nüshaya götürdü. İki nüsha arasındaki örtüşme (her ikisinin de başı ve sonu eksik olmasına rağmen) kitabın ortak kimliğini ortaya koydu ve yeni bulunan nüshanın başında Rızavî nüshasına göre yalnızca bir satır eksik olduğunu gösterdi.
Bu pratik deneyim, «Al-Mufahris»in katalogcuların ve muhakkiklerin bilgileri birbirine kazandırmasına, çabaları birleştirmesine ve kimliği bilinmeyen yazmaların dağınık nüshalarını birkaç saniyede keşfetmesine yardım eden güçlü bir araştırma aracı olduğunu bir kez daha teyit ediyor.
Konu fihristinden bir örnek
Üstat el-Hillî’nin hazırladığı fihristten alınan, nüshadaki konu fihristinden bir örnek:
- [3–4] Birinci kısım: tam sayılarda, elle değil tahta üzerinde Hint hesabının yöntemlerini bilmek ve rakamlarının şekilleri hakkında; on babdan oluşur
- [4–6] Birinci bab: Hint hesabı harflerinin şekilleri ve değerleri hakkında; dokuz şekil içerir.
- [6–10] İkinci bab: sayıların nasıl toplanacağı ve birbirine nasıl ekleneceği hakkında; bu babın sağlaması (mizanı) üzerine bir fasıl içerir.
- [10–14] Üçüncü bab: sayıların çıkarılması ve birbirinden eksiltilmesi hakkında; çıkarma babının sağlaması üzerine bir fasıl içerir.
Diğer kullanıcılara da gösterilmesi için almuf20386597 kimlikli nüshanın kartına kısa bir rapor ekledik.
Al-Mufahris yolculuğunuzda yol arkadaşınızdır: nüshayı aramaktan dosyasına ulaşmaya, tahkik ve mukabeleye kadar.
