وقتی فایل یک نسخهٔ خطی را از المفهرس روی رایانه دریافت می‌کنید، مهم است که بتوانید آن را راحت بخوانید، برگ‌هایش را شماره بزنید، روی آن یادداشت بگذارید و به آن ارجاع دهید. «متصفح المخطوطات» (مرورگر نسخه‌های خطی) نرم‌افزاری رایگان برای ویندوز است که دکتر محمد عمر احمد الکاف، مصحّح و پژوهشگر میراث اسلامی، دقیقاً برای همین کار ساخته است. ما این ابزار را به پژوهشگران توصیه می‌کنیم و به پاس زحمات ایشان در خدمت به میراث، آن را در اینجا معرفی می‌کنیم.
تماشای ویدیو · ویدیو به زبان عربی، از کانال دکتر محمد عمر الکاف
چه فایل‌هایی را باز می‌کند؟
فایل PDF، بایگانی تصویر (ZIP یا RAR) و تصویرهای تکی؛ یعنی همان قالب‌هایی که نسخه‌ها معمولاً با آن‌ها منتشر می‌شوند. فهرستی از آخرین نسخه‌های بازشده هم نگه می‌دارد. از نسخهٔ ۲٫۵٫۰ برنامه در منوی «Open with» ویندوز هم ثبت می‌شود و می‌توانید فایل را مستقیم با آن باز کنید، بی‌آنکه برنامهٔ پیش‌فرض PDF شما عوض شود.
امکانات اصلی
- کارت نسخه: عنوان، مؤلف، کاتب، کتابخانه، شمارهٔ نسخه، تاریخ کتابت و… را ثبت می‌کند و آن را به شکل جدول برای استناد کپی می‌کند.
- مرور: بزرگ‌نمایی تا ۱۰۰۰٪، چرخاندن، فیلترهای تصویر (وارونه‌سازی رنگ، نرم‌کردن، وضوح، اشباع) و ابزار دست برای جابه‌جایی؛ و بهبود خودکار وضوح تصویر که روی یک برگ تنظیم و بر همهٔ نسخه اعمال می‌شود.
- برگ‌شماری: دستیاری چندمرحله‌ای که صفحه‌های دوتایی را از وسط برش می‌دهد (حتی اگر خط وسط کج باشد) و برگ‌ها را با شماره‌گذاری رایج نسخه‌ها شماره می‌زند: ۱/الف، ۱/ب…
- مرتب‌کردن صفحه‌ها: برای نسخه‌هایی که نامرتب تصویربرداری شده‌اند؛ چیزی که در مجموعه‌ها و دست‌نوشته‌های پراکنده فراوان است.
- خط‌کش مقابله: نواری افقی و شفاف برای مقابلهٔ سطر به سطر، با شکل، ارتفاع و پهنای قابل تنظیم.
- یادداشت و عنوان: روی بخشی از برگ یادداشت بگذارید؛ ارجاع به شمارهٔ برگ خودکار است. می‌توانید برای نسخه عنوان‌ها و فهرست یادداشت هم بسازید.
- خروجی: نسخهٔ برگ‌شماری‌شده را به PDF ببرید، با فهرست شمارهٔ برگ‌ها (۱/الف، ۱/ب…) که در نوار کناری هر نمایشگر PDF دیده می‌شود؛ یادداشت‌ها و عنوان‌ها را با شماره‌گذاری درست عربی به Word ببرید؛ و حجم تصویرهای بزرگ را فشرده کنید.
- برش تصویر: هر بخش از نسخه را انتخاب کنید، توضیحی رویش بنویسید و آن را به صورت تصویر PNG ذخیره کنید؛ برای مقاله و ارائه بسیار به کار می‌آید.
تازه‌های نسخهٔ ۲٫۵٫۰
- باز کردن نسخه مستقیم از ویندوز با «Open with»، با یک پنجرهٔ برنامه هر چند فایل که باز شود
- نصب‌کنندهٔ واقعی در کنار نسخهٔ قابل‌حمل
- هشدار پیش از باز کردن نسخهٔ بزرگ‌تر از ۵۰۰ مگابایت، به جای هنگ کردن بی‌صدا
- یادآوری پشتیبان‌گیری هنگام بستن، اگر یادداشت، عنوان یا کارتی ذخیره نشده باشد
- هشدار هنگام بستن نسخهٔ برش‌خورده، تا زحمت تنظیم برش از دست نرود
- راهنمای مصوّر که از دکمهٔ «دربارهٔ برنامه» باز می‌شود، و اصلاح‌های کارایی و حافظه
دریافت
برنامه برای ویندوز است و در دو شکل عرضه می‌شود:
- نصب‌کننده (پیشنهادی): فایل
ManuscriptBrowser-2.5.0-setup.exe؛ برنامه را در منوی Start و روی دسکتاپ می‌گذارد و در «Open with» برای فایل‌های PDF، تصویر و بایگانی ثبت می‌کند. - نسخهٔ قابل‌حمل: فایل
ManuscriptBrowser-2.5.0-portable.exe؛ بدون نصب اجرا می‌شود، حتی از حافظهٔ خارجی.
⬇ دریافت نسخهٔ ۲٫۵٫۰ از GitHub
روش پیشنهادی کار
فایل نسخه را از المفهرس در تلگرام دریافت کنید، روی آن راست‌کلیک کنید و از «Open with» گزینهٔ «متصفح المخطوطات» را بزنید. سپس با دستیار برگ‌شماری صفحه‌ها را برش دهید و شماره بزنید، کارت نسخه را پر کنید و هنگام خواندن، یادداشت‌هایتان را با ارجاع خودکار به برگ ثبت کنید. در پایان، PDF برگ‌شماری‌شده و فایل Word یادداشت‌ها آمادهٔ استفاده در پژوهش شماست.
برای پیشنهاد و گزارش اشکال می‌توانید مستقیم با سازندهٔ برنامه در تلگرام در تماس باشید.
