«Muhakkik» planının son güncellemesine eklenen yeni bir özellik: her alanın altında kelimeleri hariç tutabilir ve birden fazla ülkeyi birlikte seçebilirsiniz. Bu resimli rehberde gelişmiş aramayı tek bir örnekle adım adım anlatıyoruz.
Her adımdaki örneğimiz: İbnü'l-Hâcib'in (ö. 646/1249) fıkıh usulüne dair, en çok istinsah edilen ve şerh edilen metinlerden Muhtasarü'l-Müntehâ el-usûlî (Muhtasarü'l-usûl).
Genel kural: geniş başlayın, sonra daraltın, sonra hariç tutun.
1. Genel arama: başlangıç noktası
Kaydın tüm alanlarında arayan tek bir alan: başlık, müellif, konu, müstensih ve ketebe kaydı.
- Yalnızca bir iki kelime yazın; ifade uzadıkça sonuç azalır.
- Bilginin hangi alanda geçtiğini bilmediğinizde kullanın (örneğin kitabın meşhur olduğu bir ad).
- Hemzeler ve tâ-i merbûta önemli değildir; arama imla farklarını aşar.
2. Bibliyografik bilgiler
Başlık, müellif, konu, dil ve yazı türü: daraltmanın en güçlü araçları.
- Başlık: başlığın sabit kısmıyla yetinin; başlıklar kataloglar arasında farklılık gösterir.
- Müellif: meşhur ad tam addan daha etkilidir; adın tamamını değil «ابن الحاجب» yazın.
- Konu, dil ve yazı türü, farklı ilimlerde başlıklar benzeştiğinde işe yarar.
3. Kelimeleri hariç tutma (DEĞİL işleci)
Her alanın altındaki küçük (−) düğmesi, sonuçlardan çıkarmak istediğiniz kelimeler için bir kutu açar.
- «اضغط لإدخال الاستثناءات» (hariç tutulanları gir) düğmesine basın; alanın altında küçük bir kutu açılır.
- Hariç tutulan kelimeleri boşluk veya virgülle ayırın; bunlardan birini içeren her sonuç listeden çıkar.
- Bir alanda hariç tutulan kelime varsa kutu kapalı olsa da düğme renkli kalır; bir bakışta anlarsınız.
4. Bulunduğu ülke: aramalı çoklu seçim
Aranabilir bir listeden bir ya da birkaç ülkeyi birlikte seçin.
- Listeyi açmak için alana basın; ülkeleri süzmek için arama kutusuna yazın.
- () seçimi onaylar; seçilen ülkeler alanda etiket olarak görünür.
- Bir ülkeyi kaldırmak için etiketindeki (×) işaretine basın ya da listenin altındaki «مسح الكل» (tümünü temizle), ardından «تمّ» (tamam) düğmesini kullanın.
5. Metin ve belgeler
Nüshaları ayırt etmenin en ince araçları: ibtidâ, intihâ, ketebe kaydı ve semâ kayıtları.
- İbtidâ ve intihâ: belirli bir tahriri ayırt etmek için nüshanın başından veya sonundan dört beş kelime girin.
- Ketebe kaydı: müstensihi, tarihi ve istinsah yerini bulmanın anahtarı.
- Semâ kayıtları, temellük kayıtları ve mühürler rivayet zincirini ve nüshanın el değiştirme tarihini ortaya koyar.
6. Aramayı çalıştırma ve sonuçları okuma
Alanları doldurduktan sonra arama düğmesine basın; sonuçlar sohbete gelir.
- Doldurulan alanlar VE ile birleşir: sonuç tüm şartlara birlikte uymalıdır.
- Sonuç boş gelirse en dar şartları (tarih, şehir) kaldırıp yeniden arayın.
- Baştan başlamak için alanları boşaltıp düğmeye yeniden basmanız yeterli.
7. Hesap, yer imleri ve projeler
Bulduğunuz hiçbir şey kaybolmaz: nüshaları klasörlere kaydedin ya da bir tahkik projesine bağlayın.
- Yer imleri: seçtiğiniz nüshaları sonra dönmek üzere toplayan klasörler.
- Projeler: her tahkik projesinin aşamaları ve ilerleme oranı vardır; nüshalar (asıl, çok önemli, karşılaştırma için, incelenecek) olarak sınıflanır.
- Üstteki sayaç kayıt sayısını ve katalogdaki yeni güncellemeleri gösterir.
Tam örneğin özeti: Muhtasarü'l-usûl
- Başlık: مختصر المنتهى
- Müellif: ابن الحاجب
- Konu: أصول الفقه
- Hariç (−): شرح حاشية مختصر المختصر
- Ülke: Mısır, Türkiye
Sonuç: şerh ve hâşiyeler olmadan, yalnızca metnin Kahire ve İstanbul kütüphanelerindeki nüshaları.
